Het laatste nieuws

16-12-2016

Verslag inspiratieavond Energielandschappen

Gisteravond vond een inspiratieavond plaats, die in het teken stond van het thema ‘Energielandschappen’. Circa 55 mensen bezochten deze inspiratieavond. Henk Visscher,  ontwerper bij de Gemeente Enschede, opende de avond. De opgave die de Gemeente Enschede heeft, 12% duurzaam opgewekte energie in Enschede, werd uitgelicht. Deze opgave zouden we samen met elkaar vorm moeten geven, aldus Henk. Vier sprekers namen ons tijdens de avond mee in dit thema en belichtten verschillende aspecten.

Sprekers

Berthe Jongejan, Adviseur Landschap bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, trapte af als eerste spreker van de avond. Zij nam ons mee in het veranderende energielandschap door de jaren heen. Ze begon eigenlijk al met haar conclusie: het energielandschap van toen, zijn de monumenten van nu. Een voorbeeld hiervan zijn de vele windmolens in de Zaanstreek, die tegenwoordig als een heus monument worden gezien.  Daarnaast gaf Berthe ook aan dat ons landschap steeds sneller verandert. Ons huidige energielandschap zal ook een tijdelijk landschap zijn. Kijk maar naar de hoogspanningsleidingen, waarvan de eersten rond 1929 in ons landschap zijn geïntegreerd. Over enkele tientallen jaren zullen deze uit ons landschap verdwenen zijn. En kijk maar naar de hakhoutbossen van toen die nu grotendeels verdwenen zijn. Zullen windmolens en zonnepanelen ook de monumenten van de toekomst worden? Daarnaast stipte ze ook de ruimtelijke opgave aan, die hoort bij de energietransitie. Eén windturbine is gelijk aan zes hectare belegd met zonnepanelen. Welke keuzes we hierin maken en hoe we deze vormen inpassen in het landschap, vraagt dus de aandacht.

Benieuwd naar de presentatie van Berthe? Die vind je hier.

wp_20161213_19_49_23_pro

Hierna nam Dick Schlüter het woord. Hij is van origine historicus en provinciedichter van Overijssel. Zijn interesse gaat onder andere uit naar geomorfologie, oftewel de wetenschap die landvormen bestudeert, zowel hun ontstaan als hun ontwikkeling. Hij kon ons hier dan ook alles over vertellen. Van de Ijstijd 130.000 jaar geleden tot nu. Wat hij het publiek met name liet zien is dat de landschapsveranderingen vroeger door de natuur plaatsvonden, ook wel een natuurlandschap genoemd. Vanaf 6000 jaar geleden werd de invloed van de mens steeds belangrijker en ontstond er een cultuurlandschap. Als we 150 jaar geleden door het Twentse landschap hadden gewandeld, hadden we dit hoogstwaarschijnlijk vrij eentonig gevonden, aldus Dick. Er was weinig groen en veel heide. Ons landschap verandert dus continu. Dat zal door de energietransitie ook het geval zijn.

De presentatie van Dick Schlüter vind je hier.

Na al deze informatie was het tijd voor een kop koffie en thee. Na de pauze nam Jasper Hugtenburg van HNS Landschapsarchitecten het woord. Zijn presentatie begon met een beeld dat in één oogopslag weergeeft voor welke opgave wij staan. Het beeld illustreerde hoe de hoeveelheid CO2 uitstoot door de jaren heen wereldwijd is toegenomen. Om de uitstoot van Co2 te verminderen, zijn alle vormen van duurzame energie, waaronder zonne- en windenergie noodzakelijk.  Daarnaast vertelde Jasper ons dat als we de Noordzee maximaal benutten voor het opwekken van windenergie, we slechts 30 procent van de energie die noodzakelijk is in de Noordzeelanden, opwekken. Wat ontwerpstrategieën zijn bij deze vormen van duurzame energie, liet hij zien. Er bestaan zeven verschillende strategieën: verstoppen, uitbannen, inpassen, bijpassen, aanpassen, verweven en integreren. Een voorbeeld van ‘verstoppen’ is het plaatsen van duurzame vormen van duurzame industrie in een bos, waardoor deze bedekt wordt. Terwijl bij ‘aanpassen’ wordt gekeken naar welke functies er nog meer aan het landschap kunnen worden toegevoegd, zodat het landschap positief benadrukt wordt. Zo zou er bijvoorbeeld een fietspad aangelegd kunnen worden onder een windmolen. Of kunnen er schapen grazen onder zonnepanelen. Bij ‘integreren’ kijk je niet alleen naar de energietransitie maar naar hoe het landschap sowieso kan veranderen.

De presentatie van Jasper Hugtenburg vind je hier.

Hoe duurzame energie in Enschede er mogelijk uitziet, demonstreerde Wouter Guliker  van ROM3D aan de hand van 3D animaties. Hoe ziet een windmolen bij de Grolsch er mogelijk uit? Of een zonneveld op de Usseler Es? Vanuit de zaal kwam de vraag of het ook mogelijk was de slagschaduw te zien.  Ook dit kon Wouter Guliker demonstreren met zijn software, en langzaamaan zag je de schaduw van de windmolen zich verplaatsen met het draaien van de zon.

wp_20161213_21_35_59_pro

Discussie

Aan het eind van de avond werden er enkele kritische vragen gesteld: kan niet worden volstaan met zonnepanelen op daken? En: waarom zouden we überhaupt bijdragen aan de afspraken die het Rijk in Parijs heeft gemaakt? En wanneer kwamen de scenario’s te sprake? En waarom werd niet ingegaan op energiebesparing? En zou er niet meer gebruik moeten worden gemaakt van restwarmte?

Ed van ’t Erve legde uit dat de gemeente inderdaad graag zou zien dat er bij het opwekken van duurzame energie zoveel mogelijk gebruik wordt gemaakt van bestaande daken. Maar, zo vervolgde hij, hoe realistisch is het om te veronderstellen dat in 2030 alle daken van zonnepanelen zijn voorzien? Iedere eigenaar maakt daarbij zijn eigen afwegingen. Wat bovendien een rol speelt dat is dat niet ieder dak voor het leggen van zonnepanelen geschikt is. Sommige daken liggen in de schaduw of zijn op het noorden gericht en voor andere daken geldt dat de dakconstructie het leggen van zonnepanelen niet toelaat. De gemeente verwacht dat in 2030 30 procent van het daarvoor geschikte dakoppervlak met zonnepanelen is belegd. Voor het winnen van energie uit biomassa en mest en windenergie uit urban windturbines gelden soortgelijke overwegingen.  Ook daar is de gemeente uitgegaan van de benutting van 30 procent van het potentieel. En dan blijft er een ruimtelijke opgave  over. De campagne Enschede wekt op is ingezet om daar een invulling aan te geven.

Op de vraag die over de ambitie van de gemeente werd gesteld, antwoordde Ed van ’t Erve dat het Rijk, de provincie en de gemeente Enschede ieder voor zich de verantwoordelijkheid op zich hebben genomen om een bijdrage te leveren aan het maatschappelijke probleem van de opwarming van de aarde.  En het staat iedereen vrij om het nut en de noodzaak van klimaatbeleid ter discussie te stellen, maar dit zijn wel democratisch gekozen organen die de wens van -de meerderheid van- de bevolking uitvoeren.

Op de vraag naar de betekenis van de scenario’s werd geantwoord dat geen plan of voornemen van de gemeente verbeelden. Het zijn tekeningen die tot uitdrukking brengen hoeveel energie er in het buitengebied moet worden opgewekt. En dat kan dus op verschillende manieren.

Op de opmerking over energiebesparing werd gezegd dat energiebesparing inderdaad belangrijk is. Iedere kilowattuur die wordt bespaard, hoeft niet te worden opgewekt. De gemeente stimuleert ook het besparen van energie. In 2017 is het de bedoeling om op buurtniveau bijeenkomsten te organiseren, waarin inwoners worden uitgedaagd om energie te besparen en op een duurzame manier op te wekken.

Naar aanleiding van de vraag over het gebruik van restwarmte werd geantwoord dat de gemeente ook het gebruik van restwarmte als een belangrijke mogelijkheid ziet voor het verduurzamen van de bebouwde omgeving. Op dit moment wordt samen met de gemeente Hengelo gewerkt aan een warmteplan voor de beide steden. Daarin zal ook in worden gegaan op de mogelijkheid om meer gebouwen aan te sluiten op het warmtenet.

Niet iedereen was tevreden over de opzet van de avond. Niet alle informatie werd als even relevant gezien en er was te weinig tijd over voor het gesprek. Daarop werd geantwoord dat er in het kader van Enschede wekt op verschillende bijeenkomsten worden georganiseerd, waarvan de aard en opzet niet steeds dezelfde is. Deze avond was bedoeld om te inspireren. Maar er hebben ook ontwerpsessies plaatsgevonden en avonden waar het debat centraal stond. Maar er werd evengoed  toegezegd dat de gemeente dit kritiekpunt ter harte zal nemen en als les zal meenemen bij de nog te organiseren bijeenkomsten.

Deel dit bericht op:
Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn